Xaretako aurkezpena :

    Xareta 2004ko irailaren 13eko elkarte bat da. Lurralde bat estaltzen du, non biltzen diren mugaren inguruko 4 herri : Ainhoa, Sara, Urdazubi eta Zugarramurdi.

Non dagoen Xareta :

    Xaretako herria, kilometro batzuko zona, bizikeku bat formatzen du aspalditik, mugarren alde batetik bestalderat, Uradazubi, Zugarramurdi, Ainhoa eta Sararen inguruan. Lurraldeak egoera ona du, mendien pean eta itsasoaren ondoan baita.
   Bainan Xareta ez da bakarrik herri batzuen elkartasuna. Xaretak nortasun azkar bat du, herritarren loturari esker, muga aurre hartzen duten loturari esker...
    >> LOKALIZAZIO MAPA 

 

Histori berdina :

    Franzia eta Españaren gerla deklarazioaren ondotik 1793ko martxoan, eta Sararen militario galtzearen ondotik, barneratze dekretu bat egina izan da lapurtarren kontra, ustez otoitz egile eta espioiak zirela.
     Goiti gora behera 4000 person kanporatuak izan ziren Sara, Zuraide, Ainhoa, Itsasu eta inguruko herritik. Robespierre erotze aurretik, bizirauleak etxerat etorri ziren eta beren ondasunak berreskuratu zuten.
    Xareta izena, "zelai zuhaiztu" erran nahi duena, J.M. Barandiaran abadek du emana. Ethnologo haundi hori, Xaretako lurraldea estudiatu zuen 1940eko urteetan.
    Egun, Xareta ondare historiko eta artistiko haundi bat estaltzen du.
 

Mugaz haraindiko loturak :

    Herritar ainitz familizko loturaz lotu dira eta bideak hori kasu eman gabe eginak izan dira. Horren ondotik, Xareta izigarri ezagutu izan da kontrabandarentzat, beren lezeentzat edo monasterioentzat baino.
    Beraz naturalki, Sara, Urdazubi eta Zugarramurdi bildu dira 90eko hasieran, akzio turistikoak elkartzeko : "Pottokaren ibilbidea" (3 herri lotzen duen bide historikoa, leze ondotik pasatzean) berreskurratu dute eta lurraldea sustatu dute erakustoki berdinan Bilboko feri internazionalan.
 

Garapen ekonomikoa eta kulturala :

    90eko bukaeran, Xaretak lurraldearen balorazio estudio bat jaulkitu du. Hortan, laugarren herri bat gehitu da : Ainhoa. 1999ean, akzio komun plano berri bat egin dute. 2002tik eta mugaz haraindiko lankidetza konbentzioa sinaduratik, herrien arteko lankidetza agertzen da eta eskumenak zabaltzen dira garapen ekonomikoetan (agrikultura, sustapen turistikoa eta kulturakoa), komunikabideetan, azpiegituraetan, ingurunetan eta lurralde antolamenduetan.

    Lehen ondorioak banku-kontu komun kreazioa eta komisio baten prestatzea izan dira. Komisioaren helburua akzio plano idaztea eta segitzea dira. Lan eginaren lehen emaitzak Sarako Lezearen modernizazioa, Sorginen etxearen berrikuntza Zugarramurdin eta Ainhoako hilarri berrikuntza izan dira.

    Emaitz horiek, kultura eta turismaren aldetik, zabaltze baterat eraman dute. 2004ko irailaren 13ean, lege 1901 elkartea sortu da. Orain, pertsonalaren kontratazio izaten ahal dira, herri desberdinen erakunde integratzen ahal dira eta banku-kontu komun bat idekitzen ahal da. Gainera, animatzaile kontratatu bat, akzioko programa eta barneko funzionamenduko proposizio bat izan dira.

    Xaretako hautetsiak, hortatik aurrera dute proiektu horiek segituko : ibilaldi kreazioa Santiago bideetik, Urdazubiko monasterioaren balorazioa, eskola 3 hizkuntzetan, tokiko irrati bat, zabor-bilketako zerbitzua, emergentziako sare bat, baita ere lurraldearen sustapena besta haundi bat antolaturik "Xareta Eguna".

Harrera  Argazki galeria  Bisita liburua  Harremanak   --    Ainhoa  Sara  Urdazubi  Zugarramurdi